Mutfağa getirilen bir sebzenin besin değeri, tabağa gelene kadar sabit kalmaz. C vitamini, folat ve bazı B vitaminleri ışığa, ısıya, havaya ve suya karşı hassastır. Alışverişten sonra gıdaları nasıl sakladığınız, pişirme yönteminiz kadar belirleyici olabilir. Küçük düzenlemeler bu kaybı belirgin biçimde azaltır.
Işık ve ısıdan uzak tutun
Pencere kenarında duran bir fesleğen ya da tezgâhta güneş gören meyve sepeti göze hoş gelir, ancak ışık A, C ve riboflavin gibi vitaminleri zamanla azaltır. Yağlar ve kuru baklagiller de serin, karanlık bir dolapta daha uzun süre kaliteli kalır. Süt gibi ışığa duyarlı gıdaları buzdolabının kapağında değil, iç raflarda ve kapalı kapta saklamak iyi bir alışkandır. Patates ve soğan ise serin, karanlık ve havadar bir yerde durmalı; buzdolabında nişasta yapısı değişebilir.
Havayla temasını azaltın
Kesilen sebze ve meyvenin yüzeyi oksijenle buluştuğunda C vitamini hızla yıkılır. Bu yüzden salatalık, biber ya da havucu mümkünse yemeden hemen önce doğrayın. Önceden doğramak gerekiyorsa parçaları büyük bırakın ve kapaklı kapta saklayın. Açılmış konserve içeriğini metal kutuda bırakmak yerine cam kaba aktarın. Yeşil yapraklı sebzeleri hava almayan torba ya da kapta, kağıt havluyla nemini dengeleyerek muhafaza etmek hem tazeliği hem folat düzeyini korumaya yardımcı olur.
Suyla temasa dikkat edin
C vitamini ve B vitaminleri suda çözünür. Sebzeleri uzun süre suda bekletmek ya da doğradıktan sonra yıkamak bu vitaminlerin suya geçmesine yol açar. Önce yıkayın, sonra doğrayın; yıkama işlemini kısa tutun. Dondurulmuş sebzeyi çözdürmek için bol su kullanmayın, doğrudan pişirmeye alın. Haşlama gerekiyorsa az su ve kısa süre tercih edin, suyu da çorba ya da yemek tabanında değerlendirin.
Soğuk zinciri ve süreyi doğru yönetin
Çoğu sebze ve meyve düşük sıcaklıkta daha yavaş vitamin kaybeder. Yaprak sebzeleri, brokoli ve çilek gibi hassas ürünleri alışverişten sonra vakit kaybetmeden buzdolabına koyun. Muz, domates ve henüz olgunlaşmamış meyveler ise oda sıcaklığında tamamlasın, sonra soğuğa alınsın. Taze ürünü bol miktarda alıp günlerce saklamak yerine birkaç günlük ihtiyaca göre almak kayıpları sınırlar. Olgunlaşma anında dondurulmuş sebzeler, uzun süre bekleyen tazelere göre vitamin açısından çoğu zaman rakip olabilir.
Gıdaları serin, karanlık, kapalı ve kısa süreli saklamak vitamin kaybını azaltmanın en kolay yoludur. Özel bir sağlık durumunuz ya da beslenme kısıtınız varsa, uygun gıda seçimi için bir diyetisyene danışmak yararlı olur.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; kişisel tıbbi değerlendirmenin yerine geçmez. Seçenek Terazisi bir klinik değildir ve hizmet sunmaz.